Τέσσερις σφαίρες κοινωφελούς δράσης

Vom ideellen Bereich bis wirtschaftlichem Geschäftsbetrieb: Erfahrt, wie ihr eure Einnahmen richtig zuordnet und eure Gemeinnützigkeit sichert.

Οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί απολαμβάνουν φορολογικά προνόμια. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος επιδιώκει να προάγει το κοινό καλό και να αναθέσει εν μέρει κρατικά καθήκοντα σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς.

Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός πρέπει να δραστηριοποιείται πρωτίστως προς όφελος του γενικού κοινού και δεν πρέπει να ανταγωνίζεται τον ιδιωτικό τομέα. Η οικονομική δραστηριότητα επιτρέπεται μόνο ως δευτερεύων σκοπός κατά την εκπλήρωση του καταστατικού σκοπού και πρέπει να προάγει τον ιδεατό σκοπό (=προνόμιο δευτερεύοντος σκοπού*).

Για τον λόγο αυτό, τα έσοδα των οργανώσεων κοινής ωφέλειας πρέπει να κατηγοριοποιούνται, σύμφωνα με φορολογικά κριτήρια, στις τέσσερις σφαίρες της κοινής ωφέλειας, τις οποίες παρουσιάζουμε εδώ αναλυτικά:

1. Ιδεολογικός τομέας
2. Διαχείριση περιουσίας
3. Δραστηριότητα που εξυπηρετεί τον σκοπό
4. Οικονομική δραστηριότητα

Αυτοί οι τέσσερις τομείς αποτελούν τη βασική δομή για τη λογιστική σας και τον έλεγχο της κοινωφελούς ιδιότητας από την εφορία.

Για μικρούς συλλόγους με έσοδα κάτω των 50.000 ευρώ ετησίως, δεν ισχύει η υποχρέωση λεπτομερούς κατανομής στα φορολογικά πεδία.

Ωστόσο, συνιστάται, καθώς ακόμη και χωρίς την κατανομή των εσόδων στον αντίστοιχο φορολογικό τομέα για σκοπούς φόρου εισοδήματος, πρέπει να γίνεται η σωστή φορολογική αντιμετώπιση των εσόδων όσον αφορά τον φόρο προστιθέμενης αξίας. Όποιος λοιπόν καταβάλει τον κόπο, επωφελείται εξ αρχής από μια δομημένη λογιστική και είναι προετοιμασμένος για την περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη.

1. Ιδανικός τομέας

Στον ιδεατό τομέα περιλαμβάνονται όλες οι δραστηριότητες και οι εργασίες που εξυπηρετούν άμεσα τον κοινωφελή σκοπό του καταστατικού (π.χ. δωρεές, συνδρομές μελών, επιχορηγήσεις). Αυτές απαλλάσσονται από τον φόρο και δεν επιτρέπεται να ανταγωνίζονται ιδιωτικές επιχειρήσεις. Σκοπός είναι η προώθηση του κοινού καλού, όχι η επίτευξη κέρδους. Συνεπώς, πρέπει να καταγράφετε και να τεκμηριώνετε με ακρίβεια όλες τις συνδρομές μελών, τις δωρεές και τις επιχορηγήσεις.

2. Διαχείριση περιουσίας

Σε αυτόν τον τομέα περιλαμβάνεται η διαχείριση της υπάρχουσας περιουσίας με σκοπό τη συγκέντρωση πόρων για τον κοινωφελή σκοπό (π.χ. ενοικιάσεις, μισθώσεις, τόκοι). Εδώ δίνεται έμφαση κυρίως στην παθητική χρήση της περιουσίας και όχι στην εμπορική δραστηριότητα. Πρέπει να τεκμηριώνετε τα έσοδά σας από χρηματοοικονομικές επενδύσεις (τόκοι, μερίσματα) ή από ενοικιάσεις ακινήτων που ανήκουν στον σύλλογο και να τα καταχωρείτε στη διαχείριση περιουσίας.

3. Ειδική μονάδα

Η ειδική δραστηριότητα πρέπει να υλοποιεί πραγματικά και άμεσα τους καταστατικούς σκοπούς του οργανισμού. Αυτό σημαίνει ότι η ειδική δραστηριότητα πρέπει να είναι απαραίτητη βοηθητική δραστηριότητα για την εκπλήρωση του σκοπού και δεν επιτρέπεται να εξυπηρετεί μόνο τη συγκέντρωση πόρων.

Ο ανταγωνισμός με επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά πρέπει να περιορίζεται στο αναπόφευκτο ελάχιστο. Παραδείγματα αποτελούν η λειτουργία νοσοκομείων, νηπιαγωγείων ή καταφυγίων ζώων.

Η φροντίδα κατοικίδιων ζώων, ενώ οι ιδιοκτήτες τους βρίσκονται σε διακοπές, εμπίπτει στην οικονομική δραστηριότητα του καταφυγίου ζώων. Επίσης, η λειτουργία εστιατορίων που ανήκουν σε αθλητικούς συλλόγους δεν αποτελεί ειδική δραστηριότητα των αθλητικών συλλόγων, αλλά οικονομική δραστηριότητα.

4. Οικονομική δραστηριότητα

Στην οικονομική δραστηριότητα περιλαμβάνονται όλες οι δραστηριότητες που δεν είναι ιδεολογικές, δεν αποτελούν δραστηριότητες ειδικού σκοπού ούτε διαχείριση περιουσίας, δηλαδή εκείνες που δεν εξυπηρετούν πρωτίστως τον καταστατικό σκοπό, αλλά την επίτευξη κέρδους.

Οι δραστηριότητες αυτές υπόκεινται κατ’ αρχήν σε φορολογία. Τα κέρδη από τις οικονομικές δραστηριότητες πρέπει να καταγράφονται ξεχωριστά. Η διασταυρούμενη επιδότηση οικονομικών δραστηριοτήτων από τον τομέα των οργανισμών κοινής ωφέλειας απαγορεύεται κατά κανόνα και μπορεί μάλιστα να θέσει σε κίνδυνο τον χαρακτήρα κοινής ωφέλειας.

Εάν η οικονομική δραστηριότητα του νομικού προσώπου δεν είναι υποταγμένη στον κοινωφελή σκοπό, αλλά αποτελεί έναν εντελώς ξεχωριστό σκοπό ή ακόμη και τον κύριο σκοπό του νομικού προσώπου, τότε ο κοινωφελής χαρακτήρας ολόκληρου του οργανισμού ακυρώνεται.

Τα κέρδη από την οικονομική δραστηριότητα υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος, εφόσον τα έσοδα, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων του οργανισμού δεν υπερβαίνουν συνολικά το όριο απαλλαγής των 50.000 ευρώ ετησίως.

Πίνακας με τις τέσσερις φορολογικές κατηγορίες για τις ενώσεις:

Σημείωση σχετικά με την πρακτική

• Πολλά έσοδα των τριών πρώτων τομέων τυγχάνουν φορολογικών ελαφρύνσεων ή είναι αφορολόγητα· ο τέταρτος τομέας είναι κατά κανόνα φορολογητέος. Σε περίπτωση αμφιβολίας, ρωτήστε το φορολογικό γραφείο της εμπιστοσύνης σας!

• Για μια σαφή εικόνα, συνιστάται να καταγράφετε ξεχωριστά τα ετήσια αποτελέσματα ανά τομέα και να τα συγκεντρώνετε στο τέλος του έτους, ώστε να μπορείτε να αποδείξετε τον κοινωφελή χαρακτήρα του οργανισμού.

Περισσότερα χρήσιμα άρθρα σχετικά με τους τέσσερις τομείς θα βρείτε, μεταξύ άλλων, εδώ:

Οι τέσσερις σφαίρες του κοινωφελούς χαρακτήρα - ανοίγει έναν εξωτερικό σύνδεσμο προς ένα άρθρο του φορολογικού γραφείου Eselgrimm und Partner

Οι τέσσερις φορολογικοί τομείς σε έναν σύλλογο – ανοίγει έναν εξωτερικό σύνδεσμο προς ένα άρθρο του Ιδρύματος Deutsches Ehrenamt

Και όσοι προτιμούν να ακούν παρά να διαβάζουν, μπορούν να ακούσουν τα δύο επεισόδια 157 και 158 «Crashkurs Vereinsfinanzen» (Εντατικό μάθημα για τα οικονομικά των συλλόγων) του Φεβρουαρίου 2026 στο πολύ ενδιαφέρον podcast των Vereinsstrategen:

157. Εντατικό μάθημα για τα οικονομικά των συλλόγων για μέλη διοικητικών συμβουλίων (§26): Ιδεολογική δραστηριότητα & διαχείριση περιουσίας

158. Εντατικό μάθημα για τα οικονομικά των συλλόγων για μέλη διοικητικών συμβουλίων (§26): Ειδική δραστηριότητα + οικονομική δραστηριότητα

*Το Ινστιτούτο Γνώσης στην Οικονομία (IWW) παρέχει μια συνοπτική επισκόπηση του προνομίου δευτερεύουσας δραστηριότητας, μαζί με τις σχετικές νομοθετικές βάσεις και την τρέχουσα νομολογία.

Το προνόμιο της δευτερεύουσας δραστηριότητας στον ιδανικό σύλλογο

Σημείωση: Θα ανοίξει ένας εξωτερικός σύνδεσμος, το άρθρο ενδέχεται να βρίσκεται πίσω από paywall.